Saltar al menú principal
Saltar al contenido

Historia

Espainiako Web-aren Artxiboa

Web-orrien bilketa robot arakatzaileek egiten dute, aurrez hautatutako URL-ak aztertzen dituztenak eta lotutako guztia gordetzen dutenak, ezarritako maiztasun, sakontasun eta tamainarekin. Web-bilketa horien emaitza web-artxiboak dira, eta bertan gorde eta kontsulta daiteke bildutakoa.

Espainiako Liburutegi Nazionalean web bat artxibatzeko NAS (NetarchiveSuite) erabiltzen da, Danimarkako Liburutegiak diseinatutako kode-irekien tresna. Egun, beste liburutegi nazionaletan ere erabiltzen da, Frantzian eta Austrian esaterako. Arakatzeko Heritrix robota erabiltzen du, Internet Archive-k sortutakoa, 1996an web-a arakatzen eta artxibatzen hasi zen lehenengo erakundea.

Bilketek gunearen itxuraren eta horren funtzionaltasunaren atzematea egiten denean zehaztasunez erreproduzitu nahi dute. Horrela, webgunearen erreplika bere bertsio “bizia” bezain nabigagarria izango da. Behin arakatzea bukatuta, artxibatutako web-ak OpenWayback-en ikusten dira, erabiltzaileari kontsultatu nahi duen web zehatz baten bertsio berezi bat hautatzeko aukera ematen dion aplikazioa.

UNESCOren Ondare-digitala babesteko Gidalerroak (2003) eta digitalizazioaren eta material kulturalaren lineako sarbidearen eta kontserbazio digitalaren 2006ko abuztuaren 24ko Europako Batzordeko Gomendioa oinarri hartuta, Espainiako Liburutegi Nazionalak .es domeinuko orrialdeak eta webgune espainolak gordetzen hasi zen, bai eta bestelako domeinu edo azpi-domeinu generikoenak ere (.com, .edu, .gob, .org, .net, etab.).

Espainiako Liburutegi Nazionalaren proiektua 2009an hasi zenetik eta 2013ra arte, .es domeinuaren zortzi bilketa masibo egin ziren eta bi bilketa selektibo. Selektiboak diren horietatik lehenak 2011ko azaroaren 20ko Hauteskunde Orokorrak era monografikoan gordetzea zuen helburu; bigarrenak, aldiz, Giza Zientzien inguruko Espainiako edukiak biltzen zituen. Bilketa horien emaitzak, Internet Archive-k egindakoa, Liburutegiaren zerbitzarietara eraman ziren 2014an, Red.es-ekin sinatutako lankidetza hitzarmenari esker. Red.es-ek Liburutegiarekin aktiboki lan egiten du lineako argitalpenen lege gordailuaren kudeaketaren garapen teknologikoan eta azpiegituretan.

2014an Liburutegiak web-a arakatzeko eta artxibatzeko NetarchiveSuite-n kode-irekien tresnen-paketea instalatu zuen frogak egiteko. Sistema propio horrekin Liburutegiak geroztik hainbat bilketa selektibo egin ditu, Espainiako historiarentzako eta kulturarentzako garrantzitsuak diren gertaeren inguruan: Adolfo Suarezen heriotza, Juan Karlos I.aren abdikazioa, Felipe IV.aren aldarrikatzea, 2014ko Europako hauteskundeak, 2015eko tokiko eta autonomia hauteskundeak eta 2015-2016ko Hauteskunde Orokorrak.

2015ean, eta izapide luze baten ostean, argitaratu zen 635/2015 Errege Dekretua, uztailaren 10ekoa, lineako argitalpenen lege gordailua arautzen duena eta indarrean sartu zena urteko horretako urriaren 26an. Errege Dekretu horrek kontserbazio zentroek azken urteotan lineako argitalpenen babestean garatutako jarduera babesten du, bereziki web-artxiboen proiektuei dagokienez.

2016an berezko baliabideekin lehenengo bilketa masiboa egin zen .es domeinuan eta 3 hilabete behar izan zituen. 
Urte horretan zehar, gainera, Autonomia Erkidegoetako kontserbazio-zentroen eta BNEren arteko lankidetza sendotu zen lineako argitalpenen lege-gordailua kudeatze eta eraikitze aldera. Gero eta zentro gehiagok kudeatzen dituzte haien web-bildumak BNEk haien eskura jarri dituen tresnak erabiliz.