Saltar al menú principal
Saltar al contenido

Ohiko galderak

Zer da ISNI?
Identitate publikoen identifikazio globala egiteko sistema gisa garatu den ISO araua da Nazioarteko Izen Normalizatuen Identifikatzailea (International Standard Name Identifier), eta pertsona natural batena, legezko entitate batena edo fikziozko pertsonaia batena izan daiteke.

Zer da identitate publiko bat?

Identitate publiko bat arestian aipatutako edozeinek jendartean duen izena da.

Zein da ISNIren irismena?
Eduki intelektual edo artistikoen sormen, ekoizpen, kudeaketa eta banaketa katearekin loturiko identitateak inolako zalantzarik gabe identifikatzen dituen arau bat da ISNI. Erantzuleen identitate publikoa identifikatzen du, egile, konpositore, interprete, akademiko, zientifiko, ikerlari edo argitaratzaileena, kasurako.

Identitate bati buruzko informazio osoa atzi dezaket?
ISNI identitate publikoak zalantzarik gabe identifikatzeko diseinatuta dago eta, beraz, identitate horri buruz behar-beharrezkoa den gutxieneko informazio baino ez du. Ez dago pentsatuta informazio osoa eskaintzeko; hala ere, informazio hori eduki dezaketen kanpo-iturrietarako loturak eskain ditzake. Era horretan, identitate-identifikatzaile honek identitate berarentzat webguneko datu-base ezberdinen bitartezko loturak eskaintzeko balio du.

Nazioarteko arau ofiziala al da ISNI?
Bai, ISO (International Standard Organization - Estandarizaziorako Nazioarteko Erakundea) arau bat da ISNI, ISO 27729 izenekoa.

Nork erabiltzen du ISNI?
Komunikazio edukien/baliabideen katean, digitalak zein fisikoak, sartuta dagoen edonork erabiltzen du, hala nola: liburutegiek, argitaratzaileek, musika edo film ekoizleek, bibliografia-zerbitzuek, egile eskubideak kudeatzeko erakundeek, bilaketa tresnek, lineako dendek eta datu-eransleek.

Zein da ISNI baten egitura eta sintaxia?
16 digituz osatuta dago ISNI bat, eta azkena egiaztapen karakterea da. Egiaztapen karaktere hori hamartarra edo ‘X’ karaktere bat izan daiteke. Beraz, ehun mila milioi konbinazio egon daitezke.
Adibidea: ISNI 0000 0001 2103 2683

Zer gertatzen da identitate publiko jakin baten ortografia alternatiboekin?
William Shakespear eta William Shakespeare identitate publiko beraren ortografia alternatiboak dira; beraz, identitate berari dagozkio, eta ISNI bakar bat dute. Gauza bera egiten da ortografia eta aurkezpen alternatiboekin eta karaktere multzoetan ematen diren transliterazio- eta hizkuntza-bariazioekin.

Adibideak:

  • e.e. Cummings eta E. E. Cummings edo Oxford University Press eta OUP identitate beraren aurkezpen alternatiboak dira.
  • Günter Graß, Guenter Grass eta Guenter Graß identitate bereko karaktere multzoen bariazioak dira.
  • Ciaikovsky, Pjotr Iljc eta Пётр Ильич Чайковский identitate beraren transliterazio-bariazioak dira.
  • Pyotr Tchaikovsky eta Peter Tchaikovsky identitate beraren hizkuntza-bariazioak dira.

Erantzule berari ISNI bat baino gehiago esleitu dakioke?
Hala da, bai. Erantzule berberak identitate publiko anitz izan ditzake, sortutakoa sinatzeko izenordeak erabiltzea hautatzen duen egilea kasu. Erantzule bati dagokion identitate-izen bakoitzak ISNI berezitua izango du.
Adibidea: Ruth Rendell eta Barbara Vine erantzule beraren identitate-izen ezberdin bi dira. Ruth Rendellek eta Barbara Vinek ISNI ezberdinak izango dituzte esleituta.

Loturarik egon daiteke identitate publiko anitzen artean?
Erantzuleak baimena emanez gero, ISNI bi edo gehiago lotu daitezke, horien arteko harremana azalduz; hala gertatzen da, esaterako, izenordearekin.
Adibidea: Ruth Rendellentzako ISNI metadatuek honako metadatu-elementu hauek dituzte: “ISNI 0000 0003 6864 7620 izenordearentzat duen ISNI 0000 0001 2149 1740”; aurreneko ISNI hori Barbara Vineri esleitutako da.

Erantzuleak identifikatzeko jabetzako nire sistema gorde dezaket?
ISNI ‘zubi-identifikatzaile’ bezala diseinatu da, erantzuleak identifikatzeko jabetzako sistemen gaineko ate ireki gisa, hain zuzen ere. Horri esker, aukera ematen die industriako hainbat elementuri erantzuleei buruzko informazioa elkartrukatzeko, informazio konfidentziala eman beharrik gabe. Ildo horretan, bi ISNI identitate bereizteko (desanbiguotzeko) behar diren gutxieneko metadatuak baino ez ditu jasotzen. Informazio garrantzitsu guztia jabetzako datu-basean geratzen da, baldintzapeko sarbide batez babestuta.

Nork administratzen du ISNI sistema?
Arau honetarako Erregistro Agintaritza (Registration Authority) ISNI International Agency / ISNI Nazioarteko Agentzia da. ISNI International Agency (ISNI-IA) irabazi asmorik gabeko nazioarteko erakunde bat da. ISOk esleitutako Erregistro Agintaritzaren (RA) ardura da erreferentziazko ISNI datu-basea sortu eta zaintzea. Hasierako datu-basea kideen datu-baseetatik abiatuta sortzen da, eta errepertorio mota guztiak biltzen ditu. RAk hornitzen eta hedatzen du datu-basea, eta bera da ISNIko metadatuen jabe bakarra. Haren ardura da, halaber, ISNI arauaren administrazio orokorra eta kudeaketa. RAk ez die zuzeneko zerbitzurik eskaintzen erabiltzaileei; sistemaz, erabiltzaile izan daitezkeenak bideratzen ditu, RA baten bidez. Nola lor dezaket ISNI bat? Erabiltzaile gehienak Erregistro Agentzien bitartez sartuko dira ISNIren datu-basera, Espainiako Liburutegi Nazionala, kasu. RA guztien zerrenda ISNIren webgunean argitaratzen da.

Nola aritzen dira RAGak? Espainiako Liburutegi Nazionala, adibidez?
RAGek mugarik gabeko sarrera dute, soilik irakurtzeko balio duena, ISNIren datu-base osora. Horiek dira, gainera, ISNI identifikatzaileak jaulkitzeko baimena duten bakarrak. ISNI bat lortzeko erabiltzaileen eskabide guztiak RAG batek bideratuko ditu.

Nola lor dezaket ISNI bat?
Helbide honetara idatzita: isni@bne.es

Nork eska diezaioke ISNI bat BNEari?
Espainiako Liburutegi Nazionalak ISNI zenbakien eskaerak izapidetzen ditu gutxienez baldintza hauetako bat betetzen duten egile nahiz entitateetarako:

  • Espainian lan egiten duten egile edo entitate espainiarrak
  • BNEaren katalogoan dauden egileak edo entitateak.


Zer behar da ISNI bat lortzeko?
Identitate publikoak metadatu-elementu hauekin identifikatzen dira:

  • Identitate publikoaren izena
  • Jaiotza eta/edo heriotzaren data eta tokia (legezko erakundeen kasuan, erregistratu eta desegitearena)
  • RAren definizioan zehaztutako kategoria eta funtzioak. Kategoriek zehazten dituzte errepertorioa (musikakoa, ikus-entzunezkoa edota testuala, adibidez) eta funtzioa (izan daiteke egile, interprete, argitaratzaile, ilustratzaile, etab.).
  • Sortutakoaren erreferentziazko titulua
  • URI (edo URL) bat, identitateari buruz informazio gehiago eskainiko duen esteka duena.

Zergatik du ‘X’ bat nire ISNIak? Errorea adierazten du?
Zure ISNIa zuzena da; ‘X’ horrek ez du adierazten errorerik dagoenik. ISNI identifikatzailearen azken digitua kontrol-digitu bat da, eta zenbakia zuzena dela (luzera zuzena eta zenbakien segida behar bezala jarrita) egiaztatzeko balio du. Kontrol-digituaren algoritmoa zerotik (0) hamarrera (10) artekoa izan daiteke. Kontrol-digituak karaktere bat bakarrik izan behar duenez, ‘10’ zenbakia ‘X’ bezala azaltzen da. Kontrolerako algoritmoak oso zabalduta daude aplikazio informatikoetan.

Nire erregistroari datuak ezabatzea edo gehitzea eska dezaket?
Bai, isni@bne.es postontziaren bitartez eska daiteke informazioa eranstea edo ezabatzea. Edozein pertsonak erantsi dezake informazioa ISNI erregistro batera. Eskaera ISNIren Kalitate-taldeak aztertuko du. ISNI erregistro baten subjektua bazara, erregistro horretako zenbait datu ezabatzea eska dezakezu, adibidez, jaiotza-data. ISNIk beste eremu bat ere jar dezake erregistroan, iturrien balizko eguneraketen aurrean babesturik izateko. Datuak okerrak direnean, ISNIk zuzentzea eskatuko die bere iturri guztiei. ISNIk iturri guztiei jakinaraziko die, hala eskatuz gero, zuzenak baina pribatuak diren datuak ezabatu daitezen; halere, ezin du bermatu horren ondoko ekintzarik.